Eerst Oost, dan West, Thuis toch Best?

Hola de Holanda!

Na een vrolijke intocht op Schiphol afgelopen zaterdag 14 april, een bericht vanaf de homecouch in Noord-Europa deze keer. Brrr… wat is het hier koud. Ik heb mijn muts uit Tibet maar opgezet en een sjaal uit de hoogvlakte van de Andes omgedaan. Ook is het even wennen dat het huis zich niet eens in de paar dagen beweegt naar een nieuwe leuke plek. In deze tijd van mobiele nood zie ik bij toeval een hoopgevende film: “Up”. Daarbij verplaatst een huis zich vanuit de Verenigde Staten naar, ja, ja, Zuid-Amerika! Een feel good movie bij uitstek nu. Wat vanuit een stilstaand huis en na acht maanden uit een rugzak geleefd te hebben heel goed lukt, is opruimen en het wegbrengen van spullen naar de tweedehandswinkel. Verder is er tijd voor het opmaken van de reisrekening en reorganiseren van grote en kleine dingen des levens. Het wereldburgergevoel blijft op mijn eigen vertrouwde stek gelukkig aanwezig. Ik kruip achter mijn laptopje op de bank, trouwe metgezel tijdens het reizen en ga in gedachten terug naar… Bolivia.


Over Bolivia

Bolivia is over, maar ik ben nog niet lang uitverteld over dit land en er is nog zo veel moois om te laten zien. Daarom voor de Bolivialovers nog even wat highlights:

Met vriendin Augusta breng ik ruim twee weken in Bolivia door. Het is een fantastische en gezellige tijd samen. Nooit problemen over wat we willen doen of hoe we ons geld willen besteden. We starten met Spaanse lessen en een paar gitaarlessen in Sucre en daarna trekken we de wijde wereld in. Indrukwekkend is dat op een hoogte van vierduizend meter Augusta ineens verandert in een vriendin van tachtig plus. Ik neem haar letterlijk mee aan de arm Potosí in. Zodra we een paar honderd meter afzakken naar de zoutvlaktes van Uyuni, must see van Bolivia, komt de enthousiaste twintiger weer boven.

Ter vergroting van onze overlevingskansen lijkt het ons beter dat ik in m’n eentje de mijnen van Potosí bezoek. De stad straalt de rijkdom van weleer uit, verkregen door het winnen van zilver in de Cerro Ricco, ‘de rijke heuvel’. De donkere kant van de stad is tevens de Cerro Ricco, die imposant en dreigend boven de stad uittorent. Erbarmelijke werkomstandigheden tot de dood er in de meeste gevallen op volgt: stukken mijn die instorten, ongelukken met dynamiet en stof dat de longen na verloop van tijd vernietigt. Sinds de koloniale tijd is er niet veel verandert aan het werk in de mijnen. Dat voorspelt niet veel goeds. Er wordt gezegd dat de Cerro Ricco een gatenkaas is. De mannen (over)leven op cocabladeren, alcohol en door het gunstig stemmen van de duivel middels het frequent offeren van sigaretten, alcohol en cocabladeren. Dat de levensverwachting van de mijnwerkers bijzonder laag is, hoeft niet meer vermeld te worden. Waar in Chili mensen uit de mijn gered werden, gebeurde dat in Bolivia niet. Waarom zij wel en wij niet? Dat zorgt voor de nodige emoties bij de Bolivianen, die in een potentieel rijk land vol mineralen wonen, maar bijna nooit reden hebben om blij te zijn met hun regering. Bij het afsteken van dynamiet verderop in de mijn, voelen we de grond trillen en niet ver bij ons vandaan horen we een grote steen naar beneden vallen. Hoe is het om elke dag in deze realiteit te leven? Anders dan je misschien zou verwachten, zijn de mensen in het algemeen trots mijnwerker te zijn. Het beroep wordt in veel families overgedragen van vader op zoon.

Aan aandacht van mannen hebben Augusta en ik – binnen en buiten de mijn - geen gebrek. De twee blondjes worden joelend in Santa Cruz door een mannenmenigte ontvangen. Augusta wordt, zoals de meeste reizigers, na enkele dagen ziek na het drinken van ‘tumbo’ op de markt met haar leraar Spaans. Ik ga het nieuws brengen aan de leraar, die door het nieuws uit het veld geslagen is en even later laat weten dat hij nu ook ziek is. Hij probeert mij te overtuigen dat Augusta de dag erop een handtekening moet komen zetten. Na wat blikken van verstandhouding met hem en mijn lerares, mag ik dat toch voor Augusta doen. Of we misschien later dan nog met hem uit eten willen? Uiteraard wordt ons met regelmaat gevraagd of we een vriend hebben of getrouwd zijn, soms op straat ‘out of the blue’. De statistieken van Bolivia zijn ook tuk op het vernemen van onze huwelijkse staat en beroep. Een culturele eigenaardigheid van het land. Mijn blinde muziekleraar in La Paz is ook wat plakkeriger dan verwacht. Bij hem volg ik quena [kèna] lessen. De quena is een fluit die in de Andes bespeeld wordt. Ik heb mijn gitaarlessen maar even uitgesteld tot in Nederland ofzo. Vlak voor mijn vertrek geeft mijn leraar ’s avonds een optreden in een cultureel café. Omdat hij blind is lopen we er arm in arm naartoe – hij leidt mij door de wirwar van straatjes en ik help hem met het ontwijken van de mensenmassa. Niks aan de hand. In het café vertelt hij dat hij een nummer aan mij opdraagt. Goed om te weten, want laat in de avond in het Spaans ontgaat mij dat totaal. Terug in de taxi wordt hij me iets te klef, maar gelukkig is mijn hostel dichtbij. Na een paar minuten kan ik uit de taxi springen. Mooi zo! Het gaat er hier wat losser aan toe, krijg ik de indruk. Aan de andere kant: genoeg mensen die oprecht geïnteresseerd zijn en verder niets verwachten. Volop vriendelijke ontmoetingen, zonder bijbedoelingen.

Naast muzieklessen volg ik zeven dagen Spaanse les in Sucre, later krijg ik nog eens drie lessen in La Paz. Minder dan ik van plan ben van tevoren, maar de diversiteit in het landschap, de cultuur, de mensen en het avontuur lonken. Ik kan me redelijk redden met mijn gebroken Spaans en dat is handig op deze plek waar het hele universum wel Spaanstalig lijkt.

De landschappen in Bolivia zijn op zijn minst fascinerend. Andere backpackers verbazen zich over mijn Bolivia-only bezoek in Zuid-Amerika in anderhalve maand. Ik kom juist tijd te kort. Augusta en ik verkennen het gebied rondom Sucre. Na mijn afscheid van Augusta, waarbij ik getroost wordt met een poot en een enorme lik door de hostelhond, verkas ik naar noordelijker La Paz. Daar dompel ik me onder in de hustle and bustle van de enorme stad gelegen in een gigantische kom. Met veel moeite vind ik daar een ‘groepje’ voor de befaamde driedaagse El Choro trek. Ik loop er zo’n tien reisbureautjes voor af. De twee Fransen met wie ik op pad zou gaan, laten het afweten door hoogteziekte. Gelukkig is daar James uit New York, die ook zeker tien reisbureautjes is afgelopen voor El Choro. Samen met onze Spaanstalige gids Victor laten we de stad achter ons en zijn we “away from it all”. In drie dagen lopen we van kale bergtoppen op 5000 meter hoogte naar het regenwoud op 1400 meter, op dag twee en drie doorweekt door de regen. We kamperen op het erf van de lokale bevolking, waar voor ons maaltijden op tafel worden getoverd. ’s Avonds warm blijven bij een vuurtje, gemaakt door James met nat hout. Geen idee hoe. De tocht is een aanslag op je knieën en natte voeten. Niet volledig pijnloos, maar toch een fantastische ervaring.

Dichtbij La Paz ligt Copacabana aan het Titicacameer en het Isla del Sol, bakermat van de Incacultuur. Een prima plek om te relaxen in een hangmat na de El Choro trek en tevens met het einde van de wereldreis nu in zicht. In Copacabana huur ik een uniek huisje met prachtig uitzicht over het Titicacameer: hoge glas in lood ramen, planten die binnenshuis uit de grond groeien, hangmat in huis, asymmetrisch bed passend tussen taps toelopende wanden, rots die zich half binnen half buitenshuis bevindt en ga zo maar door. Beneden aan het strand kun je heerlijke, verse forel eten uit het Titicacameer voor bijna niks. Met spijt vertrek ik na twee dagen met de boot onder begeleiding van een gezellig bandje naar Isla del Sol. Ook niet verkeerd. Daar loop ik samen met mijn reismaatje James, een stel Israëlieten, twee Argentijnse meisjes, een Canadese – die ik eerder samen met Augusta elders in het land ontmoette – en een Duitse van de noordkant naar de zuidkant van het eiland. Aan het einde van de tocht nemen James en ik de voorgenomen en verfrissende duik in het best wel koude Titicacameer tot we er duizelig van worden.

In m’n uppie terug naar La Paz, dat is even wennen. Ik dompel me weer onder in het stadse gebeuren, leer meer over de cultuur, kan weer op een zachte Boliviaanse wc bril zitten en na een paar dagen voel ik me er weer behoorlijk thuis. Géén zin om mijn wereldreis binnenkort af te sluiten, maar het gedoe met Aerosur doet me toch verlangen naar de vlucht zoals gepland van Bolivia naar de VS. Wat de uitkomst daarvan is, kun je lezen in het vorige verslag.

Zo, nu nog even een paar dagen uitrusten van de wereldreis in schoon Zuid-Limburg, samen met mijn familie.